รากฟันเทียม 1 วัน (One Day Implant) ทำได้จริงไหม ใครเหมาะและใครไม่เหมาะ

“ถอนแล้วฝังรากเทียมได้เลยในวันเดียว” เป็นคำโฆษณาที่พบบ่อยขึ้นเรื่อย ๆ คำถามคือทำได้จริงหรือไม่ คำตอบคือทำได้จริงในบางเคส แต่ไม่ใช่ทุกคนที่เหมาะ และการฝืนทำในเคสที่ไม่พร้อมอาจทำให้รากเทียมไม่ยึดกับกระดูก บทความนี้อธิบายเงื่อนไขจริงที่ทันตแพทย์ใช้ตัดสิน

รากฟันเทียม 1 วันคืออะไร

โดยปกติการทำรากฟันเทียมจะแบ่งเป็นขั้นตอน คือถอนฟัน รอแผลหายและกระดูกเต็ม 2–3 เดือน จึงฝังรากเทียม แล้วรออีก 3–6 เดือนให้กระดูกยึดกับรากก่อนใส่ครอบฟัน รวมแล้วอาจใช้เวลา 6–9 เดือน

ส่วนรากฟันเทียม 1 วัน หรือ Immediate Implant คือการถอนฟันและฝังรากเทียมลงในเบ้าฟันเดิมในการนัดครั้งเดียวกัน ทำให้ลดขั้นตอนและระยะเวลารวมลงได้มาก บางเคสสามารถใส่ครอบฟันชั่วคราวให้ในวันเดียวกันได้ด้วย

รากฟันเทียม 1 วัน หมายถึงการฝังรากได้ในวันเดียว ไม่ได้แปลว่ารักษาเสร็จสมบูรณ์ในวันเดียว กระดูกยังต้องใช้เวลายึดกับรากเทียมตามธรรมชาติอยู่ดี

ใครเหมาะกับรากฟันเทียม 1 วัน

เคสที่มีโอกาสทำได้ในวันเดียวมักมีลักษณะร่วมกันดังนี้

• ฟันที่จะถอนไม่มีการติดเชื้อหรือหนองที่ปลายรากในขณะนั้น
• ผนังกระดูกรอบเบ้าฟันยังสมบูรณ์ ไม่แตกหรือละลายไปมาก
• ปริมาณและความหนาแน่นของกระดูกเพียงพอที่จะยึดรากเทียมให้แน่นตั้งแต่วันแรก
• เหงือกรอบ ๆ แข็งแรง ไม่มีโรคปริทันต์ที่ยังไม่ได้รักษา
• สุขภาพโดยรวมดี ควบคุมโรคประจำตัวได้ และไม่สูบบุหรี่จัด

ตำแหน่งของฟันก็มีผล ฟันหน้าที่ผนังกระดูกบางมักต้องพิจารณาละเอียดกว่าฟันกรามที่มีกระดูกรองรับหนากว่า

ใครที่ยังไม่ควรทำในวันเดียว

• มีการติดเชื้อเฉียบพลัน มีหนองหรือบวมบริเวณที่จะถอน
• กระดูกรอบเบ้าฟันละลายไปมากจนยึดรากเทียมไม่แน่นพอ
• เป็นโรคปริทันต์ที่ยังไม่ได้รับการรักษา
• เบาหวานที่ยังควบคุมระดับน้ำตาลไม่ได้
• สูบบุหรี่จัด ซึ่งลดการไหลเวียนเลือดบริเวณแผลอย่างมีนัยสำคัญ
• มีนิสัยนอนกัดฟันรุนแรงโดยยังไม่ได้จัดการ

ในกรณีเหล่านี้การถอนฟัน รอให้แผลหายและกระดูกฟื้นก่อน แล้วจึงฝังรากเทียมภายหลัง จะให้ผลระยะยาวที่มั่นคงกว่ามาก

ขั้นตอนการรักษาเป็นอย่างไร

1. ตรวจและเอกซเรย์สามมิติ (CT) เพื่อดูปริมาณกระดูก ตำแหน่งเส้นประสาทและโพรงอากาศ
2. วางแผนตำแหน่งรากเทียมด้วยระบบคอมพิวเตอร์ และทำอุปกรณ์นำเจาะ (computer guide)
3. ถอนฟันอย่างนุ่มนวลเพื่อรักษาผนังกระดูกไว้ให้มากที่สุด
4. ประเมินเบ้าฟันทันทีหลังถอน หากเงื่อนไขครบจึงฝังรากเทียมในนัดเดียวกัน
5. ปลูกกระดูกเสริมรอบรากเทียมตามความจำเป็น
6. รอกระดูกยึดกับรากเทียม 3–6 เดือน แล้วจึงใส่ครอบฟันถาวร

ขั้นตอนการวางแผนด้วย CT และ computer guide เป็นสิ่งที่ทำให้ประเมินได้ล่วงหน้าว่าเคสนี้มีโอกาสทำในวันเดียวหรือไม่ แทนที่จะไปตัดสินใจหน้างานเพียงอย่างเดียว

ข้อดีและข้อควรระวัง

ข้อดีที่ชัดเจนคือลดจำนวนครั้งของการผ่าตัดจากสองครั้งเหลือครั้งเดียว ลดระยะเวลารวมของการรักษา และช่วยรักษารูปทรงของเหงือกและกระดูกไว้ได้ดีกว่า เพราะไม่ปล่อยให้เบ้าฟันว่างจนยุบตัว

ข้อควรระวังคือ เคสที่ประเมินไม่ครบถ้วนแล้วฝังทันที มีโอกาสที่รากเทียมจะไม่ยึดกับกระดูกและต้องรื้อออกเพื่อทำใหม่ ซึ่งใช้เวลาและค่าใช้จ่ายมากกว่าการรอทำเป็นขั้นตอนตั้งแต่แรก การเลือกคลินิกที่มีเครื่องมือวินิจฉัยครบและทันตแพทย์เฉพาะทางจึงสำคัญ อ่านแนวทางเลือกคลินิกได้ที่ 5 ข้อก่อนเลือกคลินิกทำรากฟันเทียมในโคราช

คำถามที่พบบ่อย

ฝังรากเทียมวันเดียวแล้วเคี้ยวได้เลยไหม

ยังไม่ได้ ในช่วงที่กระดูกกำลังยึดกับรากเทียมต้องหลีกเลี่ยงการใช้งานหนักบริเวณนั้น หากใส่ครอบฟันชั่วคราวก็เป็นเพื่อความสวยงามและรูปทรงเหงือก ไม่ได้ไว้บดเคี้ยวเต็มที่

เจ็บกว่าการทำแบบปกติไหม

ไม่ต่างกันมาก เพราะทำภายใต้ยาชาเช่นกัน และการรวบเป็นครั้งเดียวยังช่วยลดจำนวนครั้งที่ต้องผ่าตัดลงด้วย

ราคาต่างจากรากฟันเทียมปกติไหม

โดยทั่วไปใกล้เคียงกัน ส่วนต่างมักมาจากความจำเป็นในการปลูกกระดูกเสริมมากกว่าตัวเทคนิค

ถ้าประเมินแล้วทำวันเดียวไม่ได้ จะเสียเวลาเปล่าหรือไม่

ไม่ เพราะการถอนฟันและการเตรียมเบ้าฟันเป็นขั้นตอนที่ต้องทำอยู่แล้ว เพียงเลื่อนการฝังรากไปหลังจากแผลหายดี ซึ่งเป็นแนวทางที่ปลอดภัยกว่าในเคสนั้น

สรุป

รากฟันเทียม 1 วันเป็นทางเลือกที่ดีสำหรับเคสที่เงื่อนไขพร้อม แต่ไม่ใช่มาตรฐานที่ใช้ได้กับทุกคน สิ่งที่ควรถามคลินิกคือมีการเอกซเรย์สามมิติและวางแผนด้วยคอมพิวเตอร์หรือไม่ ดูรายละเอียดได้ที่ รากฟันภายใน 1 วัน หรือ นัดหมายเพื่อประเมิน กับทันตแพทย์เฉพาะทางของเรา