ฟันปลอมแบบไหนดี? เปรียบเทียบฟันปลอมถอดได้ ติดแน่น และรากฟันเทียม

เมื่อสูญเสียฟันไปหนึ่งซี่หรือหลายซี่ คำถามแรกที่เกือบทุกคนถามคือ “ควรใส่ฟันปลอมแบบไหนดี” คำตอบไม่ได้มีแบบเดียวที่ดีที่สุดสำหรับทุกคน แต่ขึ้นอยู่กับจำนวนฟันที่หายไป สภาพกระดูกขากรรไกร สุขภาพเหงือก และงบประมาณ บทความนี้เปรียบเทียบทางเลือกหลักให้เห็นภาพชัดก่อนตัดสินใจ

ทำไมจึงไม่ควรปล่อยช่องว่างไว้เฉย ๆ

หลายคนคิดว่าถ้าฟันที่หายไปอยู่ด้านในและไม่เห็นตอนยิ้ม ก็ไม่จำเป็นต้องใส่ทดแทน แต่ในความเป็นจริงช่องว่างที่ปล่อยไว้จะทำให้เกิดผลตามมาอย่างค่อยเป็นค่อยไป

• ฟันข้างเคียงล้มเอียงเข้าหาช่องว่าง ทำให้ทำความสะอาดยากและผุง่ายขึ้น
• ฟันคู่สบด้านตรงข้ามงอกยาวลงมา จนรบกวนการสบฟัน
• กระดูกขากรรไกรบริเวณนั้นละลายลงเรื่อย ๆ เพราะไม่มีแรงบดเคี้ยวมากระตุ้น
• เคี้ยวข้างเดียวจนกล้ามเนื้อและข้อต่อขากรรไกรทำงานไม่สมดุล

ยิ่งปล่อยไว้นาน ทางเลือกในการรักษาก็ยิ่งน้อยลงและซับซ้อนขึ้น โดยเฉพาะกรณีที่กระดูกละลายไปมากจนต้องปลูกกระดูกก่อนฝังรากฟันเทียม

1. ฟันปลอมถอดได้

เป็นฟันปลอมที่ผู้ใช้ถอดออกทำความสะอาดเองได้ แบ่งเป็นชนิดถอดได้บางส่วน (ยังมีฟันธรรมชาติเหลืออยู่) และชนิดทั้งปาก (ไม่มีฟันเหลือแล้ว)

ข้อดี

• ราคาเข้าถึงง่ายที่สุดในบรรดาทางเลือกทั้งหมด
• ไม่ต้องผ่าตัด เหมาะกับผู้ที่มีโรคประจำตัวที่เสี่ยงต่อการผ่าตัด
• ทดแทนฟันที่หายไปหลายซี่พร้อมกันได้ในชิ้นเดียว
• ทำความสะอาดได้ทั่วถึงเพราะถอดออกมาล้างได้

ข้อจำกัด

• ต้องใช้เวลาปรับตัว ช่วงแรกอาจพูดไม่ชัดหรือรู้สึกเกะกะ
• ประสิทธิภาพการบดเคี้ยวน้อยกว่าฟันธรรมชาติค่อนข้างมาก
• ไม่ได้ช่วยชะลอการละลายของกระดูกขากรรไกร จึงต้องปรับหรือทำใหม่เมื่อฐานหลวม
• ชนิดมีตะขออาจเห็นโลหะเวลายิ้มในบางตำแหน่ง

การดูแลรักษาความสะอาดมีผลต่ออายุการใช้งานมาก อ่านวิธีดูแลได้ที่ วิธีการทำความสะอาดฟันเทียม

2. สะพานฟัน (ฟันปลอมติดแน่น)

สะพานฟันคือการกรอฟันซี่ข้างเคียงทั้งสองด้านเป็นหลักยึด แล้วครอบฟันชุดที่เชื่อมติดกันลงไป ทำให้ฟันปลอมยึดแน่นอยู่กับที่ ไม่ต้องถอดออก

ข้อดี

• ใช้งานใกล้เคียงฟันธรรมชาติ เคี้ยวได้มั่นใจกว่าฟันปลอมถอดได้
• ไม่ต้องถอดเข้าออก ให้ความรู้สึกเป็นธรรมชาติ
• ระยะเวลาการรักษาสั้นกว่ารากฟันเทียม โดยทั่วไป 2–3 ครั้งนัด
• ไม่ต้องผ่าตัดฝังอะไรลงในกระดูก

ข้อจำกัด

• ต้องกรอเนื้อฟันซี่ข้างเคียงที่ยังแข็งแรงออก ซึ่งย้อนกลับไม่ได้
• หากฟันหลักที่ใช้ยึดมีปัญหาในภายหลัง อาจต้องรื้อสะพานทั้งชุด
• ทำความสะอาดใต้สะพานฟันได้ยากกว่า ต้องใช้ไหมขัดฟันชนิดพิเศษ
• ไม่ได้หยุดการละลายของกระดูกใต้ช่องว่าง

3. รากฟันเทียม

รากฟันเทียมคือการฝังรากไทเทเนียมลงในกระดูกขากรรไกรเพื่อทำหน้าที่แทนรากฟันจริง แล้วจึงใส่ครอบฟันด้านบน เป็นทางเลือกที่ใกล้เคียงฟันธรรมชาติมากที่สุดในปัจจุบัน

ข้อดี

• ประสิทธิภาพการบดเคี้ยวใกล้เคียงฟันธรรมชาติมากที่สุด
• ไม่ต้องกรอฟันซี่ข้างเคียง ทำเฉพาะตำแหน่งที่หายไป
• ช่วยกระตุ้นกระดูกขากรรไกร จึงชะลอการละลายของกระดูก
• อายุการใช้งานยาวนาน หากดูแลดีสามารถอยู่ได้หลายสิบปี

ข้อจำกัด

• ค่าใช้จ่ายสูงที่สุดในระยะแรก
• ต้องผ่าตัดและรอให้กระดูกยึดกับรากเทียม โดยทั่วไป 3–6 เดือน
• ต้องมีปริมาณกระดูกเพียงพอ หากไม่พอต้องปลูกกระดูกก่อน
• ผู้ที่ควบคุมเบาหวานไม่ได้หรือสูบบุหรี่จัดมีความเสี่ยงสูงขึ้น

ในบางเคสที่สภาพกระดูกเอื้ออำนวย สามารถถอนฟันและฝังรากเทียมได้ในวันเดียว อ่านเพิ่มที่หน้า รากฟันเทียมภายใน 1 วัน หรือดูรายละเอียดการรักษาที่ รากฟันเทียม

ตารางเปรียบเทียบอย่างย่อ

• ฟันหายหลายซี่ งบจำกัด ฟันปลอมถอดได้ตอบโจทย์ที่สุด
• ฟันหาย 1 ซี่ ฟันข้างเคียงมีวัสดุอุดใหญ่อยู่แล้ว สะพานฟันคุ้มค่า เพราะต้องครอบฟันซี่นั้นอยู่ดี
• ฟันหาย 1 ซี่ ฟันข้างเคียงยังสมบูรณ์ รากฟันเทียมคุ้มกว่าในระยะยาว เพราะไม่ต้องกรอฟันดี
• ไม่มีฟันเหลือทั้งขากรรไกร ฟันปลอมทั้งปาก หรือฟันปลอมที่ยึดด้วยรากเทียม 2–4 ตัว เพื่อให้แน่นขึ้น

คำถามที่พบบ่อย

ฟันปลอมถอดได้ใช้ได้นานกี่ปี

โดยทั่วไป 5–7 ปี แต่มักต้องเสริมฐานระหว่างทางเมื่อกระดูกละลายจนฐานหลวม

ใส่ฟันปลอมแล้วเคี้ยวได้เหมือนเดิมไหม

ฟันปลอมถอดได้ให้ประสิทธิภาพการเคี้ยวราว 20–30% ของฟันธรรมชาติ สะพานฟันราว 60–70% ส่วนรากฟันเทียมใกล้เคียงฟันธรรมชาติมากที่สุด

อายุมากแล้วยังทำรากฟันเทียมได้ไหม

อายุไม่ใช่ข้อห้าม สิ่งที่สำคัญกว่าคือสุขภาพโดยรวม ปริมาณกระดูก และการควบคุมโรคประจำตัว ผู้สูงอายุจำนวนมากทำรากฟันเทียมได้ผลดี

ประกันสังคมครอบคลุมฟันปลอมไหม

สิทธิทำฟันประกันสังคมวงเงิน 900 บาทต่อปีครอบคลุมการอุดฟัน ถอนฟัน ขูดหินปูนและผ่าฟันคุด ส่วนฟันปลอมมีสิทธิแยกต่างหากตามเงื่อนไขที่กำหนด ควรสอบถามคลินิกก่อนเข้ารับบริการ

สรุป

ไม่มีฟันปลอมแบบใดที่ดีที่สุดสำหรับทุกคน สิ่งที่ควรทำคือให้ทันตแพทย์ตรวจสภาพกระดูกและเหงือกก่อน แล้วจึงเลือกทางเลือกที่เหมาะกับช่องปากและงบประมาณจริง ดูรายละเอียดบริการได้ที่ ฟันปลอม หรือ ติดต่อนัดหมาย เพื่อประเมินกับทันตแพทย์เฉพาะทาง